Tag Archives: fgi

Zastosowania badań FGI

Istnieje dość szerokie pole wyboru metod badawczych, wśród których znaleźć można te przydatne do różnych celów i prac. Faktem jest jednak, że nie wszystkie mogą być wykorzystywane do uzyskania pogłębionych danych. Świetnie do tego celu badają się jednakże badania fokusowe.

Czym są FGI?

Badania fokusowe to inaczej wywiady grupowe zogniskowane. Są one zazwyczaj określane skrótem FGI, który pochodzi od angielskiego terminu „Focus Group Interview”. Tego rodzaju badanie wykonywane jest przede wszystkim na zlecenie konkretnych firm, jako że nosi znamiona testu niezwykle dokładnego i dającego głębokie informacje i przemyślenia uczestników na temat produktu czy usługi.

Ankieter a moderator

Podstawową cechą badania fokusowego jest fakt, że prowadzi je odpowiednio przeszkolony moderator. Teoretycznie opiera się on na modelu dyskusji stworzonym i zatwierdzonym przez podmiot zlecający badanie. W praktyce jednak, z uwagi na dowolność wypowiedzi, moderator zachęca do naturalnej dyskusji. To różni go od ankietera, który zadaje jedynie standaryzowane pytania.

Grupy fokusowe

Wywiady FGI przeprowadzane są na podstawie obserwacji grup fokusowych. Zazwyczaj wykonuje się badanie na więcej aniżeli jednej grupie, aczkolwiek nie są to grupy bardzo liczne, co umożliwia każdemu podjęcie głosu w dyskusji. Idąc tym tropem, zazwyczaj badanie fokusowe wykonuje się na podstawie grup mających do ok. 10 osób, choć bywają też przypadku stosowania mini-grup, mniej licznych.

Dobór respondentów

W badaniach FGI respondenci dobierani są według konkretnego klucza, zazwyczaj spośród osób, które deklarują stosowanie konkretnych produktów albo usług na co dzień bądź w okresie testowym. Kryteriów doboru jest jednak więcej, a spośród nich wyróżnić można m.in. wiek respondentów, ich pleć, zainteresowania albo cechy, które dla osoby zlecającej badanie są istotne.

Zastosowanie badań

Obecnie badania FGI są jednymi z podstawowych wykorzystywanych w zakresie przeprowadzania analizy rynku czy trafności komunikatów reklamowych. Badanie to daje wszystkie rezultaty adekwatne do oczekiwań zleceniodawcy, a niemożliwe do pozyskania np. w powierzchownych, ilościowych badaniach ankietowych.

Wykorzystanie badań FGI

Kiedy firma, urząd, czy instytucja naukowa, decydują się na przeprowadzenie badania rynku, marketingowego, społecznego, ewaluacji bądź innego projektu badawczego, oprócz wyboru obszarów badawczych, jej zespół musi zwrócić uwagę na odpowiedni dobór metod i technik badań. Wśród nich wyróżnia się dwie podstawowe metody: ilościową i jakościową. W badaniach ilościowych zastosować można kilka technik: CATI (ankiety telefoniczne), CAPI (ankiety bezpośrednie wspomagane komputerowo), CAWI (ankietyzacja online), PAPI (tradycyjna ankietyzacja bezpośrednia za pomocą papierowych formularzy ankiet). Techniki badań jakościowych to natomiast: IDI (indywidualne wywiady pogłębione), FGI (fokusy; zogniskowane wywiady grupowe), studia przypadku, tajemniczy klient. Dodatkowo można je uzupełnić danymi uzyskanymi w czasie analizy desk research lub/i SWOT. Poniżej skupimy się na jednej z wymienionych technik, tj. zogniskowanych wywiadach grupowych.

Definicja fokusów

FGI, czyli fokus group interview, opierają się na przeprowadzeniu dyskusji w gronie kilku bądź kilkunastu osób. Rozmowa taka jest prowadzona przez przedstawiciela firmy badawczej – doświadczonego w realizacji tego typu badań moderatora. Dzięki temu dyskusja przebiega sprawnie i nie jest męcząca dla uczestników. W literaturze przedmiotu panuje zgoda co do tego, że liczba uczestników rozmowy nie może przekroczyć kilkunastu osób. Optymalną liczbą jest natomiast 6 uczestników. Dyskusja w tak małym gronie zazwyczaj przynosi najbardziej pożądane efekty w postaci pogłębienia każdego z tematów spotkania.

Stosowanie FGI w konkretnych projektach

Badania fokusowe to technika możliwa do stosowania w bardzo różnorodnych procesach badawczych. Nadaje się zarówno do badań społecznych, jak i marketingowych, rynkowych, czy ewaluacyjnych. Jego istotą jest uzupełnienie badań ilościowych o oceny i uwagi członków panelu. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza w przypadku badań marketingowych, takich jak badania konceptów i prototypów produktów, badania konceptów reklamowych, badania reakcji na kampanie reklamowe, badania segmentacyjne, insighty konsumenckie.

Proces realizacji badania FGI

Badanie fokusowe składa się nie tylko z przeprowadzenia wywiadu, ale również przygotowania scenariusza, rekrutacji uczestników (oprócz czynników demograficznych istotne dla rekrutera są takie cechy, jak otwartość i komunikatywność), transkrypcji wywiadu i analizy pozyskanych informacji. Kluczowa jest oczywiście faza przeprowadzenia spotkania. O sprawny przebieg rozmowy dba moderator, ale dodatkowymi elementami wpływającymi na efektywność wywiadu grupowego są: właściwy dobór respondentów, krótki scenariusz napisany przystępnym językiem, wprowadzenie do scenariusza tzw. pytań rozgrzewających, niezwiązanym bezpośrednio z tematem rozmowy.

Zogniskowane wywiady grupowe

podstawowe zastosowania badań fokusowych

Fokusy (FGI – Focus Group Interview) to inaczej wywiady grupowe, polegające na dyskusji co najmniej kilku uczestników prowadzonej przez profesjonalnego moderatora. Dyskusja zawsze skoncentrowana jest wokół nie więcej niż kilku tematów, tak aby nie przekraczała 90-120 minut. Optymalna liczba uczestników wywiadu to 6 osób. Należy przyjąć, że maksymalna liczna wynosi 10-12 osób. Zaproszenie do dyskusji większej liczby uczestników wpływa negatywnie na jakość pozyskiwanych w wyniku wywiadu informacji.

Zastosowanie badania FGI

Zogniskowane wywiady grupowe to technika badawcza, którą można stosować w różnorodnych projektach badawczych, np. w ewaluacjach, badaniach rynku, opinii, analizach marketingowych, badaniach społecznych. Z powodu swojej elastyczności i wysokiego poziomu możliwości pozyskania różnorodnych opinii, jest jedną z najczęściej stosowanych technik badań jakościowych. Powala m.in.: zrozumieć preferencje, opinie i zachowania, uzyskać wiedzę na temat percepcji zjawisk, działań, generować nowe pomysły, oceniać istniejące pomysły i proponowane rozwiązania, uzyskiwać informacje na temat możliwych reakcji na konkretne działania.

Realizacja badania fokusowego

Po fazie strukturyzacji badania, kiedy decyduje się jakie obszary należy zbadać i na jakiej grupie oraz konstruuje scenariusz, następuje rekrutacja uczestników. Na tym etapie trzeba uzyskać pewność właściwego doboru uczestników. Służą temu krótkie ankiety rekrutacyjne, z których pozyskuje się podstawowe informacje społeczno-demograficzne. Następnie przeprowadza się wywiad bądź serię wywiadów. W tej fazie należy zadbać o to, by moderatorem była osoba z co najmniej kilkunastomiesięcznym doświadczeniem w prowadzeniu wywiadów grupowych. Zagwarantuje to właściwy przebieg dyskusji, nieobciążony odbieganiem od tematu przez uczestników. Doświadczony moderator wie bowiem, jak zadbać o sprawny przebieg rozmowy w kilku-, czy kilkunastoosobowej grupie. Wywiad powinien być nagrywany w formie audiowizualnej co usprawnia proces transkrypcji, a więc zapisu przebiegu dyskusji w pliku tekstowym. Na podstawie transkrypcji powstaje zaś raport zawierający analizy pozyskanych w czasie wywiadu informacji, a także wnioski i – jeśli jest taka potrzeba – rekomendacje.

Warunki efektywności FGI

Badania fokusowe, należące do grupy badań jakościowych, obarczone są pewnym ryzykiem. Nie można ich wyników przełożyć na ogólną populację, np. klientów firmy, ponieważ dobór próby w badaniu tego typu nigdy nie jest reprezentatywny. Dodatkowo, jeśli moderator trafi na grupę, w której wszyscy się ze sobą zgadzają, bądź też po prostu, nie lubią zagłębiać się w dyskusji, dane do analizy mogą być znikome. Stąd tak duży nacisk jaki kładzie się na wybór firmy badawczej dysponującej zespołem doświadczonych moderatorów i rekruterów. Dodatkowym warunkiem zabezpieczającym właściwy przebieg dyskusji jest wprowadzenie do scenariusza pytań wprowadzających, np. prośby o krótką charakterystykę respondentów, czy informacji uzupełniających, przekazywanych przez moderatora, tak aby uczestnicy wywiadów, którzy mogliby nie znać np. jakiegoś pojęcia, nie czuli się dyskomfortowo.

Specyficzny rynek

money-256319_640

Jednym z elementów specyfiki rynku farmaceutycznego jest fakt, że ostateczny zakup produktu przez klienta poprzedzony jest decyzją lekarza lub wspomożony poradą farmaceuty. Zatem skuteczna strategia marketingowa stworzona w oparciu o charakterystykę rynku z pewnością musi uwzględniać przekonania i oczekiwania wszystkich trzech grup, stanowiących kolejne ogniwa łańcucha sprzedaży. Opracowanie takiej strategii wymaga rozpoznania potrzeb i charakterystyki wyżej wymienionych, któremu najlepiej służy przeprowadzenie badań rynku farmacji.
Do najpopularniejszych metod wykorzystywanych podczas tego typu analiz należą metody jakościowe, których zaletą jest pogłębiona odpowiedź na pytania badawcze na podstawie prześledzenia wraz z respondentem procesu decyzyjnego. Przydatność metod ilościowych w badaniach rynku farmacji oscyluje wokół zweryfikowania poprawności tez oraz zbadania ich popularności.

Sytuacja I

Załóżmy, że chodzi o wprowadzenie nowego opakowania i odświeżenie logotypu firmy. Najlepszym rozwiązaniem będzie przeprowadzenie badań jakościowych, polegających na rozmowie moderatora z respondentem lub respondentami, w trakcie której zaprezentowany zostanie prototyp produktu. Moderator będzie dążył do uzyskania opinii badanych, a następnie do prześledzenia wraz z nimi procesu kształtowania się danej postawy i jej przyczyn. Jego celem jest zbadanie procesów decyzyjnych i zidentyfikowanie cech produktu, które wywołują poszczególne reakcje. Zbierze również rekomendacje dotyczące prototypu, dociekając ich przyczyn i każdą opatrując stosownym komentarzem. Następnie, aby potwierdzić zebrane w ten sposób dane, warto przeprowadzić ankietyzację w oparciu o kwestionariusz skonstruowany z uwzględnieniem wyników badania jakościowego. Badanie ilościowe zweryfikuje występowanie danej postawy i określi jej powszechność. Raport podsumowujący wyniki obu badań składających się na badania rynku dla firm farmaceutycznych stanowił będzie solidną podstawę, na której oprzeć można strategię marketingową dla nowego produktu.

Sytuacja II

Odwrotną kolejność zaproponować można na przykład w przypadku potrzeby zweryfikowania skuteczności dotychczasowej kampanii marketingowej. Wówczas warto rozpocząć od ilościowego sprawdzenia rozpoznawalności hasła, marki i produktu, zarówno spontanicznej (kiedy badany udziela odpowiedzi niepoprzedzonej odczytaniem kafeterii), jak i wspomaganej (kiedy badany wybiera odpowiedź spomiędzy dostępnych w kafeterii), przy pomocy ankiety zapytać o różne elementy kampanii i wywierany przez nie wpływ, a dopiero w drugiej kolejności zbadać przyczyny zdiagnozowanego stanu rzeczy. Rolą badania jakościowego będzie odpowiedź na pytanie skąd biorą się i jakie mają przyczyny zaobserwowane postawy – dlaczego dane hasło, marka i produkt są lub nie są rozpoznawalne.

Doświadczenie

Firma, której planujemy zlecić tego typu badania powinna dysponować sporym doświadczeniem w realizacji projektów badawczych właśnie dla rynku farmacji. Poprzedzające realizacje są gwarancją, że agencja dysponuje wiedzą o specyfice i charakterystycznych rysach badanego rynku, co pozwoli między innymi na dokładność w doborze próby i zaproponowaniu metodologii, które zapewni rzetelność i wiarygodność wyników. Doświadczeni, wykwalifikowanie badacze sprawnie ominą liczne pułapki i trudności czyhające na nowicjuszy, dostarczając raport najwyższej jakości.

Badania marketingowe branży produktów FMCG

control-427512_640

Produkty codziennego użytku należą do branży produktów FMCG, lecz także zaspokajających podstawowe potrzeby, jak i szybkozbywalnych (należą do nich: wyroby tytoniowe, alkohol, kosmetyki, artykuły spożywcze). Charakteryzują się one dużą liczba klientów oraz wysoką konkurencją. Opisywane produkty wytwarzane są na ilość (masowo), a ich koszt jest stosunkowo niski. Dzięki temu w jednym sklepie można spotkać nawet kilkanaście marek danego produktu. Porażająca liczba konkurentów utrudnia wejście z produktem na rynek. Aby temu zapobiec, ponoszone są ogromne koszty związane z marketingiem. Warto zapamiętać, iż najlepszym rozwiązaniem jest zwrócenie uwagi działu marketingu, sprzedaży i obsługi klienta na badania marketingowe dla branży FMCG. Głównie chodzi o to, aby otrzymać jak najwięcej odpowiedzi dotyczących oczekiwań klientów. Oczekiwania wiążą się również z ceną produktu. Aby firma odnosiła sukces, potrzebne są dobre reklamy. Nie należy pominąć sposobu dystrybucji czy kampanii marketingowej.

Badania marketingowe FMCG

Aby rozpocząć jakiekolwiek badanie, należy zastanowić się, co właściwie chce się badać, gdzie ma być przeprowadzone badanie, w jaki sposób oraz kogo ma ono obejmować. Po uzyskaniu odpowiedzi na postawione pytania, następnym krokiem będzie stworzenie koncepcji, która to obejmuje wybór odpowiednich metod i technik badawczych. Dzięki nim realizacja badania powinna przebiegać sprawnie i w dobrym kierunku. Nigdy w jednym badaniu nie można odpowiedzieć na wszystkie wątki i użyć do tego wszystkich możliwych metod. Można przyjąć, że głównie chodzi o umiar i tylko wtedy można otrzymać trafne wyniki. Warto wybrać tylko dwie metody i kilka zagadnień. W każdym badaniu, również w marketingowym FMCG, najważniejsze jest, aby zachować zdrowy rozsądek. Warto zapamiętać, że aby otrzymać pełniejsze wyniki, lepiej jest zastosować metody jakościowe, lecz otrzymane wyniki jak najbardziej można uzupełnić stosując metody ilościowe. Jeżeli firma prowadziła kampanię marketingową w ostatnim czasie, to warto zbadać jej skuteczność. Kolejnym etapem badań jest zbieranie danych. W zależności od badania, doboru metod, próby badawczej uzależniona jest długość tego etapu. Może on trwać nawet do kilku tygodniu. Następną fazą badania jest opracowanie danych. Jeśli badania były przeprowadzone z należytą starannością, otrzymane dane będą rzetelne i trafne.

Co dają badania rynku?

Przebieg badania fokusowego

Umiejętność reagowania na zmiany to podstawa silnej pozycji przedsiębiorstwa na rynku. Jednak tylko mając świadomość zachodzących zmian można na nie skutecznie reagować. Niezwykle ważnym aspektem przewagi rynkowej stają się więc prowadzone badania rynku.
Specyfika badań marketingowych łączy problematykę skupiającą się wokół marki, produktu, klienta i rynku. Pomiędzy tymi czterema elementami występuje wiele powiązań, które stają się przedmiotem badań marketingowych. Tego typu badania to na przykład:

  • Badanie pozycji marki w świadomości klientów i związanych z nią trendów;
  • Badanie skuteczności kampanii reklamowej;
  • Segmentacja rynku i określenie grupy docelowych odbiorców;
  • Badanie konkurencji i konkurencyjnych strategii rynkowych;
  • Badanie opinii klientów i zdefiniowanie ich zwyczajów zakupowych;
  • Insighty konsumenckie.

Prawie wszystkie wykonuje się z użyciem badań fokusowych. FGI to jedna z najlepszych metod badań marketingowych.

Skuteczna inwestycja

Badania rynku warto wykonywać systematycznie – pozwoli to śledzić na bieżąco rozwój sytuacji, a także w oparciu o odpowiednie metody umożliwi formułowanie prognoz na przyszłość. Tego typu działania stanowią podstawę racjonalnych decyzji w przedsiębiorstwie, dlatego liderzy branży często inwestują w badania marketingowe. Podejmując decyzję o wprowadzeniu na rynek nowego produktu warto na wstępie określić profil klienta, scharakteryzować grupę docelową i tak zaprojektować strategię produktu, by trafiała ona w zdefiniowany target. Badanie rynku pozwoli także przyjrzeć się strategiom stosowanym przez konkurencję – dzięki temu można uczyć się na cudzych błędach i korzystać ze sprawdzających się rozwiązań.

„Zrób to sam!” vs. „Zleć to nam!”

Ważnym krokiem jest podjęcie decyzji o zaufaniu wykwalifikowanej firmie badawczej lub samodzielnym przeprowadzeniu badania rynku. Proste badania możemy spróbować wykonać sami, jednak nawet nieskomplikowany research mocno obciąża pracowników nie posiadających odpowiednich kwalifikacji. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest zlecenie badania pracownikom firmy badawczej, którzy oprócz niezbędnego doświadczenia dysponują specjalistycznym oprogramowaniem. Pomogą też dobrać odpowiednie metody i określą odpowiednią próbę badawczą, a także sformułują realne cele i pytania badawcze. Dzięki wyborowi najlepszej firmy badawczej unikniemy wielu pospolitych błędów badawczych, uzyskując rzetelne wyniki.

Wybór najlepszej firmy badawczej

Przy wyborze najlepszego realizatora badań marketingowych warto zwrócić uwagę na ugruntowaną pozycję firmy i doświadczenie jej pracowników. Można także zapoznać się z listą klientów firmy – stanowi ona dobrą rekomendację i pozwala zorientować się w specjalności badaczy. Dla przykładu firma badawcza, której klientami są podmioty branży medycznej z pewnością będzie dysponowała wypracowanymi narzędziami dedykowanymi dla analiz przeprowadzanych na potrzeby tego specyficznego rynku. Podobnie, firma, której klientami są instytucje rządowe, z pewnością okaże się wyspecjalizowana w badaniach ewaluacyjnych i innych popularnych wśród tej grupy odbiorców.
O kwalifikacjach firm wykonujących badania marketingowe świadczy również szeroki wachlarz realizowanych usług oraz odpowiednie wsparcie, którego pracownicy są w stanie udzielić zlecającemu badanie przy formułowaniu celów i założeń. Ważne są także aspekty techniczne i infrastruktura – warto wybrać firmę dysponującą własną salą fokusową i zatrudniającą doświadczonych moderatorów. Pierwszy kontakt także może zdecydować o wyborze najlepszej firmy badawczej.

Za co płacimy?

Oczywiście nie bez znaczenia jest także cennik oferowanych usług, jednak w związku z tym, że każde badanie ma indywidualny charakter, każde jest także osobno wyceniane. Warto porównać oferty kilku firm, pamiętając, że najniższa cena niekoniecznie gwarantuje rzetelność danych. Najniższe ceny uzyskują oferty, w których brak niejednokrotnie niezbędnych testów wartości danych. Idealna oferta powinna zatem gwarantować zastosowanie kilku metod badawczych, wzajemnie się weryfikujących, przy stosunkowo niskiej cenie. Uzyskane w ten sposób rzetelne dane wspomogą przedsiębiorstwo w projektowaniu decyzji na przyszłość.

Niestandardowe badania fokusowe

fokusownia8

Badania fokusowe są bardzo atrakcyjnym narzędziem pozwalającym na eksplorację zróżnicowanych obszarów rzeczywistości społecznej i konsumenckiej. Możliwości jakie niesie ze sobą wykorzystanie tej metody ograniczone są jedynie pomysłowością badaczy oraz umiejętnościami moderatorów.

KONTAKT