Tag Archives: badania jakościowe

Zastosowania badań FGI

Istnieje dość szerokie pole wyboru metod badawczych, wśród których znaleźć można te przydatne do różnych celów i prac. Faktem jest jednak, że nie wszystkie mogą być wykorzystywane do uzyskania pogłębionych danych. Świetnie do tego celu badają się jednakże badania fokusowe.

Czym są FGI?

Badania fokusowe to inaczej wywiady grupowe zogniskowane. Są one zazwyczaj określane skrótem FGI, który pochodzi od angielskiego terminu „Focus Group Interview”. Tego rodzaju badanie wykonywane jest przede wszystkim na zlecenie konkretnych firm, jako że nosi znamiona testu niezwykle dokładnego i dającego głębokie informacje i przemyślenia uczestników na temat produktu czy usługi.

Ankieter a moderator

Podstawową cechą badania fokusowego jest fakt, że prowadzi je odpowiednio przeszkolony moderator. Teoretycznie opiera się on na modelu dyskusji stworzonym i zatwierdzonym przez podmiot zlecający badanie. W praktyce jednak, z uwagi na dowolność wypowiedzi, moderator zachęca do naturalnej dyskusji. To różni go od ankietera, który zadaje jedynie standaryzowane pytania.

Grupy fokusowe

Wywiady FGI przeprowadzane są na podstawie obserwacji grup fokusowych. Zazwyczaj wykonuje się badanie na więcej aniżeli jednej grupie, aczkolwiek nie są to grupy bardzo liczne, co umożliwia każdemu podjęcie głosu w dyskusji. Idąc tym tropem, zazwyczaj badanie fokusowe wykonuje się na podstawie grup mających do ok. 10 osób, choć bywają też przypadku stosowania mini-grup, mniej licznych.

Dobór respondentów

W badaniach FGI respondenci dobierani są według konkretnego klucza, zazwyczaj spośród osób, które deklarują stosowanie konkretnych produktów albo usług na co dzień bądź w okresie testowym. Kryteriów doboru jest jednak więcej, a spośród nich wyróżnić można m.in. wiek respondentów, ich pleć, zainteresowania albo cechy, które dla osoby zlecającej badanie są istotne.

Zastosowanie badań

Obecnie badania FGI są jednymi z podstawowych wykorzystywanych w zakresie przeprowadzania analizy rynku czy trafności komunikatów reklamowych. Badanie to daje wszystkie rezultaty adekwatne do oczekiwań zleceniodawcy, a niemożliwe do pozyskania np. w powierzchownych, ilościowych badaniach ankietowych.

Wykorzystanie badań FGI

Kiedy firma, urząd, czy instytucja naukowa, decydują się na przeprowadzenie badania rynku, marketingowego, społecznego, ewaluacji bądź innego projektu badawczego, oprócz wyboru obszarów badawczych, jej zespół musi zwrócić uwagę na odpowiedni dobór metod i technik badań. Wśród nich wyróżnia się dwie podstawowe metody: ilościową i jakościową. W badaniach ilościowych zastosować można kilka technik: CATI (ankiety telefoniczne), CAPI (ankiety bezpośrednie wspomagane komputerowo), CAWI (ankietyzacja online), PAPI (tradycyjna ankietyzacja bezpośrednia za pomocą papierowych formularzy ankiet). Techniki badań jakościowych to natomiast: IDI (indywidualne wywiady pogłębione), FGI (fokusy; zogniskowane wywiady grupowe), studia przypadku, tajemniczy klient. Dodatkowo można je uzupełnić danymi uzyskanymi w czasie analizy desk research lub/i SWOT. Poniżej skupimy się na jednej z wymienionych technik, tj. zogniskowanych wywiadach grupowych.

Definicja fokusów

FGI, czyli fokus group interview, opierają się na przeprowadzeniu dyskusji w gronie kilku bądź kilkunastu osób. Rozmowa taka jest prowadzona przez przedstawiciela firmy badawczej – doświadczonego w realizacji tego typu badań moderatora. Dzięki temu dyskusja przebiega sprawnie i nie jest męcząca dla uczestników. W literaturze przedmiotu panuje zgoda co do tego, że liczba uczestników rozmowy nie może przekroczyć kilkunastu osób. Optymalną liczbą jest natomiast 6 uczestników. Dyskusja w tak małym gronie zazwyczaj przynosi najbardziej pożądane efekty w postaci pogłębienia każdego z tematów spotkania.

Stosowanie FGI w konkretnych projektach

Badania fokusowe to technika możliwa do stosowania w bardzo różnorodnych procesach badawczych. Nadaje się zarówno do badań społecznych, jak i marketingowych, rynkowych, czy ewaluacyjnych. Jego istotą jest uzupełnienie badań ilościowych o oceny i uwagi członków panelu. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza w przypadku badań marketingowych, takich jak badania konceptów i prototypów produktów, badania konceptów reklamowych, badania reakcji na kampanie reklamowe, badania segmentacyjne, insighty konsumenckie.

Proces realizacji badania FGI

Badanie fokusowe składa się nie tylko z przeprowadzenia wywiadu, ale również przygotowania scenariusza, rekrutacji uczestników (oprócz czynników demograficznych istotne dla rekrutera są takie cechy, jak otwartość i komunikatywność), transkrypcji wywiadu i analizy pozyskanych informacji. Kluczowa jest oczywiście faza przeprowadzenia spotkania. O sprawny przebieg rozmowy dba moderator, ale dodatkowymi elementami wpływającymi na efektywność wywiadu grupowego są: właściwy dobór respondentów, krótki scenariusz napisany przystępnym językiem, wprowadzenie do scenariusza tzw. pytań rozgrzewających, niezwiązanym bezpośrednio z tematem rozmowy.

Zogniskowane wywiady grupowe

podstawowe zastosowania badań fokusowych

Fokusy (FGI – Focus Group Interview) to inaczej wywiady grupowe, polegające na dyskusji co najmniej kilku uczestników prowadzonej przez profesjonalnego moderatora. Dyskusja zawsze skoncentrowana jest wokół nie więcej niż kilku tematów, tak aby nie przekraczała 90-120 minut. Optymalna liczba uczestników wywiadu to 6 osób. Należy przyjąć, że maksymalna liczna wynosi 10-12 osób. Zaproszenie do dyskusji większej liczby uczestników wpływa negatywnie na jakość pozyskiwanych w wyniku wywiadu informacji.

Zastosowanie badania FGI

Zogniskowane wywiady grupowe to technika badawcza, którą można stosować w różnorodnych projektach badawczych, np. w ewaluacjach, badaniach rynku, opinii, analizach marketingowych, badaniach społecznych. Z powodu swojej elastyczności i wysokiego poziomu możliwości pozyskania różnorodnych opinii, jest jedną z najczęściej stosowanych technik badań jakościowych. Powala m.in.: zrozumieć preferencje, opinie i zachowania, uzyskać wiedzę na temat percepcji zjawisk, działań, generować nowe pomysły, oceniać istniejące pomysły i proponowane rozwiązania, uzyskiwać informacje na temat możliwych reakcji na konkretne działania.

Realizacja badania fokusowego

Po fazie strukturyzacji badania, kiedy decyduje się jakie obszary należy zbadać i na jakiej grupie oraz konstruuje scenariusz, następuje rekrutacja uczestników. Na tym etapie trzeba uzyskać pewność właściwego doboru uczestników. Służą temu krótkie ankiety rekrutacyjne, z których pozyskuje się podstawowe informacje społeczno-demograficzne. Następnie przeprowadza się wywiad bądź serię wywiadów. W tej fazie należy zadbać o to, by moderatorem była osoba z co najmniej kilkunastomiesięcznym doświadczeniem w prowadzeniu wywiadów grupowych. Zagwarantuje to właściwy przebieg dyskusji, nieobciążony odbieganiem od tematu przez uczestników. Doświadczony moderator wie bowiem, jak zadbać o sprawny przebieg rozmowy w kilku-, czy kilkunastoosobowej grupie. Wywiad powinien być nagrywany w formie audiowizualnej co usprawnia proces transkrypcji, a więc zapisu przebiegu dyskusji w pliku tekstowym. Na podstawie transkrypcji powstaje zaś raport zawierający analizy pozyskanych w czasie wywiadu informacji, a także wnioski i – jeśli jest taka potrzeba – rekomendacje.

Warunki efektywności FGI

Badania fokusowe, należące do grupy badań jakościowych, obarczone są pewnym ryzykiem. Nie można ich wyników przełożyć na ogólną populację, np. klientów firmy, ponieważ dobór próby w badaniu tego typu nigdy nie jest reprezentatywny. Dodatkowo, jeśli moderator trafi na grupę, w której wszyscy się ze sobą zgadzają, bądź też po prostu, nie lubią zagłębiać się w dyskusji, dane do analizy mogą być znikome. Stąd tak duży nacisk jaki kładzie się na wybór firmy badawczej dysponującej zespołem doświadczonych moderatorów i rekruterów. Dodatkowym warunkiem zabezpieczającym właściwy przebieg dyskusji jest wprowadzenie do scenariusza pytań wprowadzających, np. prośby o krótką charakterystykę respondentów, czy informacji uzupełniających, przekazywanych przez moderatora, tak aby uczestnicy wywiadów, którzy mogliby nie znać np. jakiegoś pojęcia, nie czuli się dyskomfortowo.

Tajemniczy Klient

Możliwość podglądu procesu badawczego

Przebieg procesu badania „Tajemniczy Klient” powinien być w jak najwyższym stopniu transparentny dla klienta. Dlatego też na etapie wyboru firmy badawczej warto upewnić się, czy zapewnia ona dokładny podgląd harmonogramu badania, a także stopnia jego realizacji. W tym celu wykorzystywane jest zaawansowane oprogramowanie, pozwalające na tworzenie kont z różnymi poziomami uprawnień.
Menedżerowie placówek powinni mieć także dostęp do bieżących wyników badań, a także możliwość zgłaszania ich ewentualnej reklamacji.

Co zrobić, wybierając firmę do realizacji badań Mystery Shopping?
Zadowolenie klientów z jakości obsługi stanowi jeden z kluczowych czynników, mających wpływ na wielkość sprzedaży. Przedsiębiorstwa stały się tego świadome, dlatego powszechnie zlecają realizację badań Mystery Shopping firmom badawczym.

Staranne procedury doboru i szkolenia audytorów
Powodzenie przebiegu realizacji badania Mastery Shopping jest jednak w największym stopniu zależne od jakości pracy audytorów. Bardo ważną kwestię stanowi zatem ich właściwy dobór, uwzględniający specyfikę konkretnej placówki poddawanej badaniu.
Firma badawcza na etapie rekrutacji uwzględnia zatem cechy demograficzne kandydatów, a także sprawdza ich predyspozycje osobowościowe. Przed udaniem się tajemniczego klienta na miejsce badania, konieczne jest także upodobnienie jego zewnętrznego wizerunku do typowego klienta danej firmy. Wstępnie wyselekcjonowani kandydaci biorą następnie udział w szkoleniu, w trakcie którego są wyposażani w wiedzę dotyczącą tematyki projektu.

Metody kontroli pracy tajemniczego klienta
Realizator badania nie może zapominać o poddawaniu pracy audytorów systematycznej kontroli. W tym celu zalecane jest dokonywanie ukrytych obserwacji w badanych placówkach, a także rozliczanie tajemniczych klientów z otrzymanych w punkcie obsługi klienta paragonów.
Proces kontroli jest znacznie ułatwiony, jeżeli tradycyjna forma papierowej ankiety oceniającej zastąpiona zostaje wypełnianym elektronicznie formularzem. W tym celu audytorzy są wyposażani przez firmę badawczą w urządzenia typu smartfon lub tablet. Pozwalają one wysyłać na bieżąco dokumentację z badań w formie elektronicznych załączników. Może ona być sporządzana w formie fotografii, a także nagrań video oraz audio.
Wykorzystanie elektronicznego sprzętu do badań Mystery Client zmniejsza również znacząco ryzyko, że pracownicy badanej placówki zorientują się, iż ich praca poddawana jest ocenianiu. Dzięki temu będą zachowywali się naturalnie, co nie zaburzy wiarygodności uzyskiwanych w trakcie badania wyników.

Rozbudowany moduł statystyk

Nowoczesne platformy do realizacji badań Mystery Client umożliwiają również porównywanie uzyskiwanych wyników pod różnymi względami, a także ich prezentowania w formie wykresów i tabel. Oceny mogą być zestawiane między innymi biorąc pod uwagę poszczególne placówki w danej sieci, grupy placówek, a także różne okresy prowadzenia badań. Gromadzone dane są finalnie zapisywane w postaci plików pakietu MS Office.

Efektywność i wyniki badania

efektywność i wyniki badania fokusowego

Jednym z najbardziej istotnych aspektów prowadzonych badań fokusowych jest osiągnięcie możliwie jak najbardziej poprawnych wyników. W tym celu należy przeprowadzić badania na co najmniej trzech (zgodnie z podręcznikowymi twierdzeniami w tym zakresie) grupach liczących 6-8 osób dla każdego segmentu badanej grupy docelowej (grupy respondentów powinny być zawsze werbowane z grupy docelowej, której dotyczy konkretne zagadnienie).

Typy badań fokusowych

fokusownia4

Za każdym razem kiedy planowane jest przeprowadzanie badań jakościowych, w pierwszej kolejności należy starannie określić, czy w danym przypadku najlepszym rozwiązaniem będzie klasyczne badanie poprzez rozmowy jeden na jeden (wywiad pogłębiony), czy też rozsądnym wyborem będzie wywiad grupowy. Warto tutaj podkreślić, iż w przypadku wywiadu grupowego zyskujemy całkiem sporo zalet, między innymi takich, iż w ich wyniku mamy dość krótki czas pozyskiwania informacji, a dodatkowo możemy tutaj obserwować zachowania uczestników badania oraz ich wzajemnych relacji i interakcji, co przyczynia się do pogłębienia wyników badania.

Krótka charakterystyka

Przebieg badania fokusowego

Badania fokusowe, czyli zogniskowany wywiad grupowy (ang. focus group interview) – to jedna z najnowocześniejszych metod badawczych, stosowanych przede wszystkim w badaniach jakościowych w psychologii, w badaniach społecznych, czy też badaniach marketingowych.

KONTAKT