Monthly Archives: Grudzień 2015

Wykorzystanie badań FGI

Kiedy firma, urząd, czy instytucja naukowa, decydują się na przeprowadzenie badania rynku, marketingowego, społecznego, ewaluacji bądź innego projektu badawczego, oprócz wyboru obszarów badawczych, jej zespół musi zwrócić uwagę na odpowiedni dobór metod i technik badań. Wśród nich wyróżnia się dwie podstawowe metody: ilościową i jakościową. W badaniach ilościowych zastosować można kilka technik: CATI (ankiety telefoniczne), CAPI (ankiety bezpośrednie wspomagane komputerowo), CAWI (ankietyzacja online), PAPI (tradycyjna ankietyzacja bezpośrednia za pomocą papierowych formularzy ankiet). Techniki badań jakościowych to natomiast: IDI (indywidualne wywiady pogłębione), FGI (fokusy; zogniskowane wywiady grupowe), studia przypadku, tajemniczy klient. Dodatkowo można je uzupełnić danymi uzyskanymi w czasie analizy desk research lub/i SWOT. Poniżej skupimy się na jednej z wymienionych technik, tj. zogniskowanych wywiadach grupowych.

Definicja fokusów

FGI, czyli fokus group interview, opierają się na przeprowadzeniu dyskusji w gronie kilku bądź kilkunastu osób. Rozmowa taka jest prowadzona przez przedstawiciela firmy badawczej – doświadczonego w realizacji tego typu badań moderatora. Dzięki temu dyskusja przebiega sprawnie i nie jest męcząca dla uczestników. W literaturze przedmiotu panuje zgoda co do tego, że liczba uczestników rozmowy nie może przekroczyć kilkunastu osób. Optymalną liczbą jest natomiast 6 uczestników. Dyskusja w tak małym gronie zazwyczaj przynosi najbardziej pożądane efekty w postaci pogłębienia każdego z tematów spotkania.

Stosowanie FGI w konkretnych projektach

Badania fokusowe to technika możliwa do stosowania w bardzo różnorodnych procesach badawczych. Nadaje się zarówno do badań społecznych, jak i marketingowych, rynkowych, czy ewaluacyjnych. Jego istotą jest uzupełnienie badań ilościowych o oceny i uwagi członków panelu. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza w przypadku badań marketingowych, takich jak badania konceptów i prototypów produktów, badania konceptów reklamowych, badania reakcji na kampanie reklamowe, badania segmentacyjne, insighty konsumenckie.

Proces realizacji badania FGI

Badanie fokusowe składa się nie tylko z przeprowadzenia wywiadu, ale również przygotowania scenariusza, rekrutacji uczestników (oprócz czynników demograficznych istotne dla rekrutera są takie cechy, jak otwartość i komunikatywność), transkrypcji wywiadu i analizy pozyskanych informacji. Kluczowa jest oczywiście faza przeprowadzenia spotkania. O sprawny przebieg rozmowy dba moderator, ale dodatkowymi elementami wpływającymi na efektywność wywiadu grupowego są: właściwy dobór respondentów, krótki scenariusz napisany przystępnym językiem, wprowadzenie do scenariusza tzw. pytań rozgrzewających, niezwiązanym bezpośrednio z tematem rozmowy.

Zogniskowane wywiady grupowe

podstawowe zastosowania badań fokusowych

Fokusy (FGI – Focus Group Interview) to inaczej wywiady grupowe, polegające na dyskusji co najmniej kilku uczestników prowadzonej przez profesjonalnego moderatora. Dyskusja zawsze skoncentrowana jest wokół nie więcej niż kilku tematów, tak aby nie przekraczała 90-120 minut. Optymalna liczba uczestników wywiadu to 6 osób. Należy przyjąć, że maksymalna liczna wynosi 10-12 osób. Zaproszenie do dyskusji większej liczby uczestników wpływa negatywnie na jakość pozyskiwanych w wyniku wywiadu informacji.

Zastosowanie badania FGI

Zogniskowane wywiady grupowe to technika badawcza, którą można stosować w różnorodnych projektach badawczych, np. w ewaluacjach, badaniach rynku, opinii, analizach marketingowych, badaniach społecznych. Z powodu swojej elastyczności i wysokiego poziomu możliwości pozyskania różnorodnych opinii, jest jedną z najczęściej stosowanych technik badań jakościowych. Powala m.in.: zrozumieć preferencje, opinie i zachowania, uzyskać wiedzę na temat percepcji zjawisk, działań, generować nowe pomysły, oceniać istniejące pomysły i proponowane rozwiązania, uzyskiwać informacje na temat możliwych reakcji na konkretne działania.

Realizacja badania fokusowego

Po fazie strukturyzacji badania, kiedy decyduje się jakie obszary należy zbadać i na jakiej grupie oraz konstruuje scenariusz, następuje rekrutacja uczestników. Na tym etapie trzeba uzyskać pewność właściwego doboru uczestników. Służą temu krótkie ankiety rekrutacyjne, z których pozyskuje się podstawowe informacje społeczno-demograficzne. Następnie przeprowadza się wywiad bądź serię wywiadów. W tej fazie należy zadbać o to, by moderatorem była osoba z co najmniej kilkunastomiesięcznym doświadczeniem w prowadzeniu wywiadów grupowych. Zagwarantuje to właściwy przebieg dyskusji, nieobciążony odbieganiem od tematu przez uczestników. Doświadczony moderator wie bowiem, jak zadbać o sprawny przebieg rozmowy w kilku-, czy kilkunastoosobowej grupie. Wywiad powinien być nagrywany w formie audiowizualnej co usprawnia proces transkrypcji, a więc zapisu przebiegu dyskusji w pliku tekstowym. Na podstawie transkrypcji powstaje zaś raport zawierający analizy pozyskanych w czasie wywiadu informacji, a także wnioski i – jeśli jest taka potrzeba – rekomendacje.

Warunki efektywności FGI

Badania fokusowe, należące do grupy badań jakościowych, obarczone są pewnym ryzykiem. Nie można ich wyników przełożyć na ogólną populację, np. klientów firmy, ponieważ dobór próby w badaniu tego typu nigdy nie jest reprezentatywny. Dodatkowo, jeśli moderator trafi na grupę, w której wszyscy się ze sobą zgadzają, bądź też po prostu, nie lubią zagłębiać się w dyskusji, dane do analizy mogą być znikome. Stąd tak duży nacisk jaki kładzie się na wybór firmy badawczej dysponującej zespołem doświadczonych moderatorów i rekruterów. Dodatkowym warunkiem zabezpieczającym właściwy przebieg dyskusji jest wprowadzenie do scenariusza pytań wprowadzających, np. prośby o krótką charakterystykę respondentów, czy informacji uzupełniających, przekazywanych przez moderatora, tak aby uczestnicy wywiadów, którzy mogliby nie znać np. jakiegoś pojęcia, nie czuli się dyskomfortowo.

Pomiary satysfakcji

computer-767776_640

System akredytacji realizowany przez Ministerstwo Zdrowia nastawiony jest na wspieranie jakości. Aby ubiegać się o zaufanie ministerstwa trzeba między innymi kontrolować jakość świadczonych usług i zgodność jej stanu z wyszczególnionymi w ministerialnym rozporządzeniu wskazaniami i dobrymi praktykami. Wiele placówek na własną rękę realizuje różne formy systemów pomiaru jakości, w tym między innymi ankiety pacjentów, które służą do badania satysfakcji pacjentów.

Możliwe metody

Skuteczne badanie satysfakcji – niezależnie od tego, czy mówimy o klientach, czy też o tak szczególnej grupie, jaką są pacjenci – najczęściej wykonuje się drogą badania ankietowego. Badanie ankietowe pacjentów szpitali lub przychodni podmioty medyczne mogą wykonywać samodzielnie, wykorzystując w tym celu internetowe platformy pozwalające tworzyć ankiety, bądź drukując papierowe wersje kwestionariuszy. Nieco trudniejszy wariant stanowi ankietyzacja pacjentów drogą telefoniczną, jednak przy zastosowaniu odpowiedniego oprogramowania i zaangażowaniu pracowników odpowiedzialnych za takie badanie istnieje możliwość zorganizowania go we własnym zakresie.

Telefoniczne vs. papierowe vs. elektroniczne

Ostatnia z wymienionych metod charakteryzuje się wieloma zaletami, których nie posiadają jej poprzedniczki. Po pierwsze – jest szybka. Po drugie – stosunkowo tania, a po trzecie daje większe prawdopodobieństwo uzyskania odpowiedzi od osób objętych badaniem (tzw. response rate). Zalety te związane są ściśle z tym sposobem realizacji, ponieważ pozwalają uniknąć drukowania dużych ilości papierowych kwestionariuszy, których wręczenie nie zawsze równa się wypełnieniu ankiet przez respondentów, a których zawartość następnie musi zostać przepisana do komputera, co wymaga dodatkowej pracy oraz wydłuża czas badania. Badania telefoniczne opierają się na dzwonieniu za pośrednictwem komputera wyposażonego w specjalistyczne oprogramowanie, które rejestruje pozyskiwane informacje na bieżąco, od razu w wersji digitalnej, dzięki czemu są one gotowe do analiz statystycznych od razu po zakończeniu etapu zbierania danych. Wspomniany już response rate także jest w ich przypadku zauważalnie wyższy niż np. dla badań internetowych, kiedy istnieje większa szansa, że badany albo w ogóle zignoruje prośbę o wypełnienie ankiety, albo też porzuci ją nie wypełniwszy wszystkich pól.

A może firma badawcza?

Jednak realizację badania drogą telefoniczną najlepiej byłoby powierzyć doświadczonej agencji badawczej, która specjalizuje się w badaniach realizowanych techniką wywiadu telefonicznego. Główną przesłanką do tego jest umiejętność doboru próby reprezentatywnej dla badanej populacji, która znacznie ograniczy liczbę telefonów, które należy wykonać, aby wyniki badania mogły stanowić rzetelną podstawę diagnozy stanu jakości świadczeń. Warto zadbać, aby firma badawcza, której planuje się zlecić realizację dysponowała w swoim port folio dokumentacją potwierdzająca wykonywanie badań dla sektora medycznego. Agencja posiadająca doświadczenie w świadczeniu usług dla służby zdrowia zna specyfikę struktury zarządzania i finansowania oraz obostrzenia prawne dotyczące gromadzenia danych o charakterze medycznym, co może okazać się niezwykle ważne dla sprawnego i rzetelnego wykonania badania opinii pacjentów.

KONTAKT